Chụp chân dung áo dài đẹp xoay quanh ba thứ: một nền có tông và màu khác hẳn màu áo, ánh sáng mềm hợp với loại vải, và chuyển động của tà áo. Áo dài có đường nét dài từ cổ tới gót, nên ảnh toàn thân và ba phần tư thân thường đẹp hơn ảnh cận; ống 85 mm hoặc 70–200 mm, máy đặt ngang tầm ngực hoặc eo người mẫu, tốc độ từ 1/500 giây khi tà áo bay trong gió.
Bài này viết ở góc người cầm máy: chọn nền, xử lý từng loại vải, chỉ dẫn dáng đi đứng ngồi để tà áo rủ đẹp, những lỗi màu hay gặp và các lưu ý khi chụp ở di tích. Áo dài vốn là trang phục kín đáo; ảnh đẹp nhất là ảnh tôn đường nét của vải và dáng điệu, không phải ảnh soi cơ thể.
Chọn nền theo màu áo
Nền không chỉ là chỗ đứng. Ảnh áo dài mất sức hút nhanh nhất khi áo và nền cùng tông, người mẫu chìm vào khung. Bảng dưới là những cặp người chụp ở Việt Nam hay dùng; điều chung là tạo tương phản về màu hoặc về độ sáng.
| Màu áo | Nền hợp | Nền nên tránh | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Trắng | Tường tối, cây xanh đậm, gỗ nâu, mái ngói | Tường trắng, trời âm u sáng | Đo sáng giữ chi tiết vải, dễ cháy |
| Đỏ, đỏ đô | Tường vàng cũ, lá xanh, cửa gỗ | Nền hồng, cam, hoa đỏ | Coi chừng cháy kênh đỏ |
| Vàng | Gạch nung, ngói, xanh lam, xanh lá | Tường vàng, lúa chín | Hợp với ánh sáng chiều ấm |
| Xanh lam, xanh ngọc | Tường vàng, nền kem, hoa vàng | Trời xanh, nước biển | Ánh sáng âm u làm xanh lạnh thêm |
| Tím, hồng nhạt | Gỗ, tường kem, cây xanh nhạt | Hoa cùng màu dày đặc | Màu nhạy với cân bằng trắng |
Một bức tường vàng phố cổ hay một hàng cây thẫm lá là nền đa năng, hợp với nhiều màu áo. Nhưng đừng chụp cả buổi ở một chỗ; đổi nền theo từng bộ áo nếu người mẫu thay trang phục.
Hoạ tiết in trên áo cần nền trơn; áo trơn màu có thể đứng trước nền nhiều chi tiết hơn. Khi nền và áo cùng có hoạ tiết dày, mắt người xem không biết dừng ở đâu.
Ánh sáng cho từng loại vải
Lụa, phi bóng. Bề mặt bóng phản chiếu nguồn sáng thành các vệt sáng loá; nắng gắt làm những vệt đó cháy trắng, mất màu và nếp gấp. Ánh sáng mềm từ trời âm u, bóng râm, cửa sổ lớn cho vải óng nhẹ, có chiều sâu. Nếu phải chụp nắng, đặt người mẫu ngược sáng hoặc trong bóng cây, dùng tấm hắt trắng thay vì bạc.
Voan, the nhiều lớp. Vải mỏng bay rất đẹp trong gió và bắt ánh sáng ngược tạo quầng mềm. Cần kiểm trước áo có lớp lót, vì ngược sáng mạnh qua vải mỏng có thể làm lộ dáng người bên trong. Hỏi người mẫu và điều chỉnh góc nắng, hoặc dùng ánh sáng chiếu từ phía trước khi vải không có lót.
Gấm, nhung, vải dày. Vải dày hút sáng, màu sâu và đặc; máy đo sáng dễ đo thiếu ở các vùng nhung tối. Ánh sáng xiên làm nổi hoa văn dệt chìm trên gấm. Khi đo sáng, kiểm histogram vùng áo, đừng để nó chìm vào mảng đen.
Áo trắng. Áo trắng là thử thách lớn nhất về phơi sáng. Đo sáng sao cho vùng trắng gần mép phải histogram nhưng không chạm; bật cảnh báo cháy sáng trên màn hình. Da người sẽ hơi tối hơn bình thường, kéo lại khi chỉnh, chứ nếp vải trắng đã cháy thì không cứu được.
Tà áo: chuyển động là linh hồn của ảnh
Hai vạt áo dài là thứ không trang phục nào có. Trong ảnh tĩnh đứng yên, tà áo chỉ buông thẳng, đẹp nhưng ít sức sống. Chuyển động làm nó sống: một bước đi chậm, một cơn gió nhẹ, một cái xoay người. Ở ngoài trời có gió, chờ cơn gió rồi bấm loạt; tốc độ từ 1/500 giây giữ được nếp vải đang bay. Không có gió, một người phụ đứng ngoài khung tung nhẹ vạt áo từ phía sau rồi rút tay ra, hoặc người mẫu tự hất nhẹ vạt khi bước.
Dáng đi là kiểu ảnh áo dài đẹp tự nhiên nhất. Nhờ người mẫu đi chậm hơn bình thường, bước dọc theo bức tường hoặc con đường, mắt nhìn về phía trước hay nhìn xuống nhẹ. Chụp liên tục khi chân trước vừa chạm đất, lúc tà sau bung ra theo nhịp bước. Người mẫu một tay nhẹ nhàng nâng vạt trước khi bước lên bậc là động tác vừa tự nhiên vừa giữ áo sạch.
Dáng ngồi cần chuẩn bị: trước khi ngồi, vạt sau được vén gọn sang một bên hoặc vắt lên đùi để không nhàu và không lấm. Ngồi nghiêng trên bậc thềm, trên ghế gỗ, vạt áo trước rủ xuống theo bậc tạo đường dẫn. Kiểm lại nếp gấp ở vùng eo và tay áo trước khi bấm, vì áo dài ôm nên nếp nhăn ở đây rất rõ trong ảnh. Với dáng đứng yên, tà sau nên buông thẳng, không xoắn; nhờ người phụ vuốt lại tà mỗi khi người mẫu đổi chỗ đứng, việc chỉ mất vài giây mà ảnh gọn hẳn.
Ống kính, độ cao máy và khung hình
Ống 85 mm cho ba phần tư thân, 70–200 mm cho toàn thân. Tiêu cự dài giữ tỉ lệ cơ thể tự nhiên, nén nền phía sau, làm tường phố cổ hay hàng cây thành một mặt phẳng màu sau lưng người mẫu.
Máy ngang tầm ngực hoặc eo. Với ảnh toàn thân, đặt máy ở khoảng ngang eo cho tỉ lệ cân. Đặt máy ngang mắt rồi chĩa xuống làm người mẫu trông thấp, chân ngắn; đặt sát đất nhìn ngược quá mức thì méo và không hợp với dáng kín đáo của áo dài.
Chừa chỗ cho tà áo. Tà áo bay ra ngoài thân người khoảng nửa mét tới một mét. Khung chật sẽ cắt mất vạt áo, phần đẹp nhất. Chụp rộng, để khoảng trống theo hướng tà bay.
Ống góc rộng dùng khi bối cảnh là chủ đề. Một người mẫu nhỏ giữa sân đình, giữa cánh đồng sen, giữa con phố dài. Giữ người mẫu gần tâm để không bị kéo giãn ở rìa ảnh.
Chi tiết. Bàn tay cầm nón lá, cổ áo cao với hàng khuy, tay áo dài chạm cổ tay, đường thêu: những khung cận này làm bộ ảnh có nhịp.
Màu sắc: áo đỏ cháy kênh, áo xanh lệch tông
Áo dài đỏ là màu được chụp nhiều nhất dịp Tết, và cũng là màu dễ hỏng nhất. Vải đỏ bão hoà cao làm kênh đỏ của cảm biến chạm ngưỡng trước các kênh khác; histogram tổng hợp vẫn trông ổn nhưng vùng áo đã mất nếp gấp, thành một mảng đỏ phẳng. Bật histogram RGB riêng từng kênh trên máy, giảm phơi sáng tới khi kênh đỏ không dồn sát mép phải; khi chỉnh, hạ bão hoà và độ sáng riêng dải đỏ.
Áo xanh lam, tím dễ lệch tông dưới ánh sáng âm u hoặc bóng râm, vì ánh sáng ở đó vốn lạnh, màu xanh của áo thành xanh lơ hay xanh tím. Đặt cân bằng trắng cố định, hoặc chụp một khung có tấm bìa xám, rồi so màu ảnh với áo thật trước khi giao ảnh. Áo dài thường là đồ may đo của người mẫu, họ biết rất rõ màu thật của nó. Chụp thêm một khung cận vải dưới ánh sáng trung tính làm mẫu đối chiếu cho cả bộ.
Màu da người mẫu cũng chịu ảnh hưởng của áo: áo đỏ hắt sắc hồng lên cằm, áo xanh lá làm da hơi tái. Chỉnh riêng vùng da sau khi đã chốt màu áo.
Khi giao ảnh, kiểm màu trên ít nhất hai màn hình, trong đó có một điện thoại, vì người mẫu phần lớn sẽ xem ảnh trên điện thoại. Màn hình điện thoại thường đẩy bão hoà mạnh hơn màn hình máy tính, áo đỏ càng dễ trông như cháy.
Chụp áo dài trong nhà và phòng chụp
Trong phòng chụp, nền trơn giúp áo dài thành chủ thể tuyệt đối, nhưng cũng làm lộ mọi nếp nhăn, mọi chỗ áo chưa vừa. Một đèn chính lớn có tản sáng đặt chếch 45 độ cho mặt và thân, cộng một đèn chiếu nền tách người mẫu khỏi phông, là sơ đồ đủ dùng. Vải lụa bóng thì đưa đèn ra xa và dùng bộ tản sáng lớn hơn để vệt phản chiếu dài và mềm, thay vì một đốm sáng chói.
Nền giấy màu nên chọn theo nguyên tắc tương phản như ngoài trời: áo trắng trên nền xám đậm, áo đỏ trên nền xanh rêu hay be. Ánh sáng nền có thể tạo một quầng sáng phía sau người mẫu để tà áo in bóng rõ hơn khi xoay người.
Trong nhà ở, góc gần cửa sổ lớn với một chiếc ghế gỗ, bộ ấm trà hay giá sách là bối cảnh quen thuộc và ấm áp. Ánh sáng cửa sổ mềm vừa với vải lụa; chỉ cần để ý không để rèm màu nhuộm lên áo. Không gian trong nhà hẹp, nên dùng ống 50 mm và chụp ba phần tư thân thay vì toàn thân.
Chuẩn bị, chụp ở di tích và lỗi hay gặp
Một buổi chụp áo dài hỏng thường vì những thứ nhỏ trước khi giơ máy. Danh sách chuẩn bị và ứng xử:
- Bàn là hơi nước cầm tay hoặc ít nhất một cái móc treo: áo dài nhăn nhúm sau khi gấp trong túi là lỗi phổ biến nhất, mà xoá nếp nhăn khi chỉnh ảnh thì mất nhiều công.
- Kiểm áo vừa người: áo quá chật làm nếp kéo ngang ở eo và nách, áo rộng thì tà phồng. Nếu thấy, đổi dáng sang góc nghiêng giấu nếp.
- Giữ tà sạch: mang theo tấm lót ngồi, nhắc người mẫu cầm vạt khi đi qua chỗ bẩn, ướt.
- Di tích và nơi công cộng: nhiều di tích có quy định riêng về chụp ảnh áo dài, ảnh cưới, chụp có thiết bị chuyên nghiệp; kiểm quy định của ban quản lý hiện hành, đăng ký nếu cần, không trèo lên hiện vật, không chiếm lối đi.
- Hồ sen, vườn hoa: không hái, không giẫm vào luống; vườn của người dân thì xin phép chủ vườn.
- Lỗi xoá nếp nhăn quá tay: vải mất kết cấu, trông như nhựa; chỉ xoá nếp nhăn do gấp, giữ nếp rủ tự nhiên.
Với áo dài nam, áo ngũ thân, áo dài khăn đóng, nguyên tắc tương tự: nền tạo tương phản, ánh sáng mềm cho gấm, dáng đứng thẳng vai, tay đặt tự nhiên. Ảnh cặp đôi hay gia đình mặc áo dài cần nhất quán màu sắc giữa các bộ trước khi tính tới bố cục.
Câu hỏi thường gặp
Giờ nào chụp áo dài ngoài trời đẹp nhất?
Sáng sớm và chiều muộn, khi nắng xiên và dịu, hoặc trời âm u nhẹ. Giữa trưa nắng gắt làm vải bóng cháy sáng và mặt người mẫu có bóng mắt sâu. Nếu chỉ có buổi trưa, chụp trong bóng râm của hiên nhà, hàng cây, dùng nền sáng phía sau.
Chụp áo dài bằng điện thoại có ổn không?
Ổn với ánh sáng mềm. Dùng ống chính hoặc ống tele của điện thoại, tránh góc siêu rộng vì kéo giãn dáng người. Chạm vào áo để khoá phơi sáng nếu áo trắng hoặc đỏ, kéo thanh bù sáng xuống một chút. Chế độ chụp liên tục giúp bắt tà áo bay.
Có nên dùng quạt thổi để tà áo bay?
Ngoài trời, quạt pin cầm tay hoặc một người phụ hất vạt là đủ. Trong phòng chụp, quạt lớn cho chuyển động đều, nhưng cần đặt chếch từ phía trước bên cạnh để tà bay ra sau mà không thổi tóc vào mặt. Luôn hỏi người mẫu xem họ thấy thoải mái không.
Chụp áo dài tập thể như học sinh, đồng nghiệp thế nào?
Xếp theo hàng có độ cao khác nhau, cho tà áo của từng người rủ không chồng lên nhau. Khép khẩu khoảng f/5.6–f/8 để mọi người cùng nét. Dáng đi thành hàng là kiểu ảnh đẹp và dễ thả lỏng hơn đứng yên. Với học sinh, hỏi ý nhà trường và phụ huynh trước khi đăng ảnh.
Áo dài có đường xẻ cao, làm sao giữ ảnh kín đáo?
Áo dài mặc cùng quần nên vốn kín, nhưng góc máy và dáng ảnh có thể khiến ảnh trông khác ý. Chọn dáng đứng, đi, ngồi tự nhiên, tà trước rủ xuống, máy không đặt quá thấp. Tập trung vào đường nét tà áo, chuyển động, gương mặt và bàn tay.
Có nên chỉnh màu áo cho rực hơn?
Không nên lệch quá xa màu thật. Áo dài thường là đồ may đo mang kỷ niệm, người mặc biết rõ màu của nó. Chỉnh để màu trên ảnh khớp với áo thật khi xem trên màn hình chuẩn, sau đó mới tính tới tông màu phong cách cho cả bộ ảnh.