Ngắm núi Phú Sĩ từ đâu và mùa nào: Ngũ Hồ, tàu cao tốc và Phú Sĩ kim cương

Núi Phú Sĩ (Fujisan) cao 3.776 m, là ngọn núi cao nhất Nhật Bản, nhìn rõ nhất vào mùa đông, khoảng tháng 12 đến tháng 2, vào buổi sáng sớm, từ vùng Ngũ Hồ ở phía bắc chân núi thuộc tỉnh Yamanashi. Mùa hè không khí ẩm và mù, núi bị mây che phần lớn thời gian; nhiều người đến đúng chân núi mà không thấy nó.

Phú Sĩ là núi lửa tầng, lần phun trào gần nhất là năm 1707, và dáng hình nón cân đối gần hoàn hảo là thứ làm nó trở thành hình ảnh quen thuộc trong tranh khắc gỗ, nhiếp ảnh và cả tiền giấy Nhật. Năm 2013 núi được UNESCO ghi danh di sản văn hoá thế giới, vì vai trò trong văn hoá và nghệ thuật Nhật Bản, không chỉ vì cảnh quan. Bài dưới đây chỉ chuyện quan trọng nhất với người đi ngắm: đứng đâu, tháng nào, giờ nào để thấy được núi.

Vì sao Phú Sĩ cân đối như vậy

Phú Sĩ nằm gần điểm gặp nhau của ba mảng kiến tạo, nơi magma bazan từ sâu dâng lên đều đặn. Núi hiện tại, các nhà núi lửa học gọi là "Phú Sĩ mới", được xây chồng lên ít nhất hai núi lửa cổ hơn bên dưới. Mỗi đợt phun trào rải tro, đá bọt và dung nham quanh miệng, lớp này chồng lớp kia, tạo nên hình nón có sườn dốc dần lên đỉnh.

Dáng cân đối là kết quả của việc miệng núi lửa chính tương đối ổn định ở trung tâm trong một thời gian dài. Nhưng nhìn kỹ từ phía nam và đông nam, như từ thành phố Gotemba hay vùng Shizuoka, bạn sẽ thấy một chỗ gồ trên sườn: đó là miệng núi lửa của đợt phun trào Hōei năm 1707, phun ra từ sườn chứ không phải từ đỉnh, làm "méo" dáng núi ở hướng ấy. Vì thế mỗi phía nhìn ra một Phú Sĩ hơi khác.

Nước tuyết tan và mưa trên núi thấm qua các lớp dung nham xốp, chảy ngầm nhiều năm rồi mới lộ ra thành suối ở chân núi. Các ao suối trong vắt ở làng Oshino là một nơi thấy được điều đó: nước lạnh và trong đến mức nhìn rõ rong dưới đáy sâu vài mét.

Tháng nào dễ thấy núi: bảng mùa theo tháng

Không có tháng nào chắc chắn thấy núi; thời tiết từng ngày quyết định. Nhưng xác suất thấy rõ chênh lệch rất nhiều giữa các mùa. Bảng dưới là mức thường gặp, theo kinh nghiệm chung của người ngắm núi:

Trong ngày, buổi sáng sớm luôn có lợi thế: không khí lạnh và lặng, mây tích chưa kịp hình thành quanh sườn. Từ khoảng giữa trưa, mây thường bám quanh núi. Nếu sáng ra thấy núi rõ, đi ngắm ngay, đừng để dành đến chiều.

Các điểm ngắm quanh Ngũ Hồ

Bờ bắc hồ Kawaguchi. Nơi dễ đến nhất từ Tokyo, nhìn núi qua mặt hồ về hướng nam. Sáng sớm lặng gió có bóng núi in trên mặt nước. Khu công viên ven bờ bắc rộng, nhiều chỗ đứng.

Hồ Motosu. Hồ sâu và trong, xa đô thị hơn. Hình ảnh núi soi bóng trên hồ Motosu từng được in trên mặt sau tờ tiền 1.000 yên, nên được nhiều người tìm đến. Sáng sớm mùa đông là lúc mặt hồ lặng nhất.

Hồ Yamanaka. Hồ lớn nhất trong năm hồ, nằm ở phía đông của núi. Từ đây nhìn được cảnh mặt trời lặn xuống đúng đỉnh núi vào những thời điểm nhất định của mùa đông.

Tháp năm tầng Chureito. Trên sườn đồi ở thành phố Fujiyoshida, tháp năm tầng màu đỏ với núi Phú Sĩ phía sau là một trong những khung cảnh được chụp nhiều nhất Nhật Bản. Phải leo nhiều bậc đá; sáng sớm vắng nhất.

Hồ Shoji và hồ Saiko. Hai hồ nhỏ, vắng hơn. Từ hồ Shoji, một ngọn đồi núi lửa nhỏ nằm ngay trước sườn Phú Sĩ, khiến cảnh trông như núi mẹ ôm núi con, cách gọi quen thuộc của người địa phương. Bên hồ Saiko có làng nhà mái tranh được dựng lại, mái tranh dốc với núi phía sau là tiền cảnh rất khác với cảnh hồ thông thường.

Đèo và các điểm cao. Một số đèo quanh vùng cho góc nhìn trên cao, núi nổi lên trên tầng mây thấp phủ thung lũng vào những buổi sáng có nghịch nhiệt.

Từ xa hơn. Ngày trời trong, núi nhìn được từ chính Tokyo, từ các đài quan sát cao tầng, thậm chí từ một số cây cầu và bờ biển xa hàng trăm cây số, chủ yếu vào sáng mùa đông.

Ngắm từ tàu cao tốc và từ phía nam

Tuyến tàu cao tốc nối Tokyo với Osaka chạy qua chân núi phía nam. Nếu đi từ Tokyo về Osaka, núi nằm ở phía bên phải theo chiều tàu chạy; ngồi ghế cạnh cửa sổ bên phải. Đoạn đẹp nhất là quanh khu vực ga Shin-Fuji, khi tàu chạy qua vùng đồng bằng và núi hiện ra toàn thân, chỉ trong vài phút. Ngày trời trong, đây là cách ngắm Phú Sĩ nhanh và tiện nhất.

Phía nam còn có bãi thông Miho no Matsubara ở tỉnh Shizuoka, bờ biển trồng thông với núi ở phía xa bên kia vịnh, cảnh được nhiều tranh khắc gỗ xưa khắc hoạ. Vùng Hakone, với hồ Ashi, cho góc núi nhô lên sau dãy đồi, hay bị mây che hơn Ngũ Hồ.

So hai phía: phía bắc (Ngũ Hồ) cho cảnh hồ soi bóng và núi trọn vẹn; phía nam cho thấy chỗ gồ của miệng Hōei và cảnh núi bên biển. Phía nào cũng cần trời trong; khi chọn nơi ở, gần một hồ phía bắc thường cho nhiều cơ hội ngắm nhất trong một chuyến ngắn.

Phú Sĩ kim cương, Phú Sĩ đỏ và mây mũ

Phú Sĩ kim cương là khoảnh khắc mặt trời mọc hoặc lặn đúng trên đỉnh núi, tạo ra điểm sáng chói như viên kim cương trên chóp nón. Vì cần thẳng hàng giữa mặt trời, đỉnh núi và người đứng, mỗi điểm ngắm chỉ có hiện tượng này vào vài ngày nhất định trong năm. Ở hồ Yamanaka, hiện tượng lúc hoàng hôn thường rơi vào mùa đông; ở hồ Tanuki phía tây, lúc bình minh rơi vào khoảng tháng 4 và tháng 8. Ngày giờ cụ thể từng nơi do địa phương công bố hằng năm; kiểm trước khi đi. Phú Sĩ ngọc trai là hiện tượng tương tự với mặt trăng.

Phú Sĩ đỏ xuất hiện vào sáng sớm cuối hè, đầu thu, khi núi đã hết tuyết: nắng bình minh chiếu vào sườn đá núi lửa nâu sẫm làm cả ngọn núi đỏ rực trong vài phút. Hình ảnh này từng được Hokusai khắc trong một bức nổi tiếng thuộc bộ "Ba mươi sáu cảnh núi Phú Sĩ".

Mây mũ là đám mây hình thấu kính chụp lên đỉnh núi khi gió ẩm thổi qua. Người địa phương coi mây mũ là dấu hiệu thời tiết sắp chuyển xấu, thường là mưa. Cảnh rất đẹp, nhưng nếu thấy mây mũ, đừng lên kế hoạch ngắm núi cho ngày hôm sau.

Leo núi: chuyện của mùa hè, không phải để ngắm núi

Mùa leo núi chính thức ngắn, thường từ đầu tháng 7 đến đầu tháng 9. Ngoài mùa này các tuyến đóng, thời tiết trên đỉnh khắc nghiệt, nhiều người gặp nạn mỗi năm khi cố leo trái mùa. Từ năm 2024, một số tuyến leo áp dụng quy định đăng ký, thu phí và giới hạn số người mỗi ngày; chi tiết thay đổi theo năm, kiểm thông tin chính thức của tỉnh Yamanashi và Shizuoka trước khi đi.

Một điều nghịch lý: leo Phú Sĩ là cách tốt để ngắm bình minh trên biển mây và thấy bóng hình tam giác của núi đổ dài trên mặt đất lúc sáng sớm, nhưng không phải cách để ngắm Phú Sĩ. Từ trên núi, bạn thấy đá núi lửa nâu xám, đường mòn và đám đông. Người Nhật có câu đại ý: không leo Phú Sĩ một lần là kẻ ngốc, leo hai lần cũng là kẻ ngốc.

Độ cao gần 3.800 m đủ gây say độ cao. Nhiều người leo xuyên đêm để kịp bình minh, thiếu ngủ cộng độ cao là tổ hợp dễ gây mệt nặng. Mặc ấm, mang đèn đội đầu, nghỉ ở các trạm theo đúng lịch, và dừng lại, đi xuống nếu thấy đau đầu nặng, buồn nôn.

Ứng xử và điều người đến lần đầu hay bỏ lỡ

Vùng chân núi đông khách quanh năm, và có những nơi người dân đã phải lên tiếng vì khách. Vài điều nên biết:

• Đừng đứng giữa đường để chụp. Có thị trấn từng phải dựng màn che một góc phố vì khách tụ tập đông, đứng tràn xuống lòng đường, chụp núi phía sau một cửa hàng. Chụp ở công viên, bờ hồ, không chặn lối đi của người dân.
• Tháp Chureito và nhiều điểm ngắm là khuôn viên của cơ sở thờ tự hoặc đất của cư dân. Giữ yên lặng, không trèo lên rào, không bay flycam khi chưa được phép.
• Đọc dự báo, không đọc ảnh. Ảnh trên mạng chọn lọc những ngày đẹp nhất. Các trang thời tiết Nhật có dự báo riêng khả năng thấy núi; xem tối hôm trước và sáng sớm.
• Lùi ra xa. Đứng ngay chân núi, nó trông thấp và bè. Cách vài chục cây số, núi mới hiện ra đúng dáng nón cân đối.
• Nhìn lại vào buổi chiều. Mây ban trưa có khi tan vào lúc gần hoàng hôn; núi in bóng đen trên nền trời cam là cảnh khác hẳn buổi sáng.

Về thị thực Nhật Bản cho hộ chiếu Việt Nam, kiểm thông tin của cơ quan lãnh sự Nhật hiện hành; điều kiện có thể thay đổi.

Chọn nơi ở theo kiểu ngắm

Một chuyến ngắm Phú Sĩ thành hay hỏng thường quyết định từ chỗ ngủ. Bảng gợi ý theo điều bạn muốn thấy nhất:

Dù ở đâu, đặt báo thức trước bình minh và nhìn ra cửa sổ trước tiên: nếu thấy núi, bỏ hết kế hoạch khác mà đi ngắm ngay.

Câu hỏi thường gặp

Có tháng nào chắc chắn thấy Phú Sĩ không?

Không có. Mùa đông cho xác suất cao nhất, nhưng vẫn có ngày mây hoặc tuyết rơi che kín. Cách đúng là dành ít nhất hai buổi sáng ở gần núi, theo dõi dự báo, và đi ngắm ngay khi trời trong thay vì cố định một ngày trong lịch trình.

Nên ở Kawaguchiko hay đi trong ngày từ Tokyo?

Đi trong ngày được, nhưng xe đến nơi thường đã gần trưa, lúc mây bắt đầu bám núi. Ở lại một đêm quanh hồ cho bạn buổi sáng sớm, thời điểm tốt nhất để thấy núi và bóng núi trên mặt hồ lặng.

Phú Sĩ còn là núi lửa hoạt động không?

Có. Phú Sĩ được xếp vào nhóm núi lửa còn hoạt động, dù lần phun trào gần nhất là năm 1707. Nhật Bản theo dõi liên tục và có kế hoạch ứng phó. Với khách tham quan, điều này không ảnh hưởng chuyến đi; theo dõi thông báo của cơ quan khí tượng Nhật nếu có cảnh báo.

Ngắm Phú Sĩ từ máy bay được không?

Được, khi trời trong. Các chuyến bay qua vùng Tokyo hoặc theo hướng tây nam có thể bay ngang tầm nhìn núi. Bên nào của máy bay thấy núi phụ thuộc hướng bay và đường bay hôm đó, nên không có quy tắc cố định. Mùa đông khả năng thấy cao nhất.

Tuyết trên Phú Sĩ có quanh năm không?

Không. Núi thường hết tuyết vào giữa mùa hè, chỉ còn vài vệt trong khe. Tuyết đầu mùa thường xuất hiện trên đỉnh vào khoảng cuối tháng 9 hoặc tháng 10, tuỳ năm. Dáng núi đội mũ tuyết quen thuộc rõ nhất từ khoảng tháng 11 đến tháng 4.